In 2017 schreef ik op LinkedIn een drieluik over Breaking Bad. Ik heb het onlangs teruggelezen.

Niet om het opnieuw te schrijven, maar om het opnieuw te bekijken in het licht van de toename van de verruwing en verharding in de samenleving.

Ook onze democratische rechtsstaat staat meer onder druk. Niet alleen online maar ook offline en in onze directe leefomgeving.

Misstanden binnen instituties die voor orde en recht zouden moeten staan, komen vaker aan het licht.

Het collectieve vertrouwen schuurt.

De drugscriminlaiteit is in de afgelopen 10 jaar aanzienlijk gestegen volgens het CBS. Er is een forse stijging van het aantal drugsdelicten en de zware, georganiseerde misdaad laat zich meer en meer gelden.

Drugs zijn volop beschikbaar en lijken in bepaalde contexten steeds normaler te worden.

Ik werd in 2016 en 2017 gegrepen door een Hollywoodserie die gaat over een doorsnee Scheikunde leraar. Hij krijgt te horen dat hij terminale longkanker heeft. Om zijn familie verzorgd achter te laten begint hij samen met een oud-leerling met de productie en verkoop van een hele zuivere kwaliteit van de synthetische, chemische drug 'chrystal meth'.

Het is een krankzinnig en meeslepend verhaal waarbij je van de ene verbazing in de andere valt. 

De cynische en 'unheimische' kant van deze serie is dat deze steeds niet alleen meer overeen lijkt te komen met wat er in de Verenigde Staten gebeurt maar net zou goed in ons eigen land. En ook nog eens niet alleen in de Randstad  of de grote steden maar in ons gehele land, ook op het platteland.

Zorgwekkende thema's zoals liquidaties, drugslabs, ondermijning en een afbrokkelende moraal raken precies aan de thema’s waar Breaking Bad om draait: drugscriminaliteit en onethisch menselijk gedrag.

Misschien maakt dat voor mij het drieluik nu actueler dan toen ik het eerder schreef.

Daarom een 'republicatie.'

Hoe ver staat het verhaal van Walter White eigenlijk van ons af, in deze tijd?

Verslavend

Breaking Bad. Een curieuze Amerikaanse serie met onverwachte sprongen in de tijd, merkwaardige verhaallijnen en fascinerend camerawerk. Ik bleef kijken, aflevering na aflevering. Miljoenen mensen hebben de serie gezien. Maar waarom eigenlijk?

Wat maakt dit fictieve succesverhaal zo onweerstaanbaar? Waarom blijven we kijken naar gedrag dat we moreel afwijzen? En wat zegt dat over onszelf?

Het begint al bij het 'catchy' begin van elke episode. Geen langgerekt intro maar direct actie. Een korte tune, chemische symboliek en floep - je zit er meteen middenin.

'Breaking Bad' – vrij vertaald: het slechte pad op gaan – is verslavend. Ironisch, want de serie draait om drugs. Ik herken iets ongemakkelijks: de neiging om maar door te kijken. Nog een aflevering. En nog één.

Zelfs als het al veel te laat is, tegen beter weten in.

Walter White verkiest zichtbaar de misdaad. Afkeurenswaardig, zeker. En toch… hij is terminaal ziek en wil zijn gezin verzorgd achterlaten. Is dat verkeerd? Waar ligt de grens?

Precies daar, in die morele schemerzone, haakt de serie zich vast.

'Sympathy for the devil'?

Als ik uitzoom zie ik een man in een persoonlijke crisis die strafbare en immorele keuzes maakt. En toch raak ik aan hem gehecht en vind ik hem aardig.

Walter is een antiheld: verstrooide docent, briljant improvisator, ergens tussen mijn oldtime hero MacGyver en een misdadiger in. Steeds weer weet hij zich los te wrikken uit situaties die uitzichtloos lijken.

En ik blijf hopen dat het goedkomt. Voor hemzelf. Maar ook voor Jesse, zijn oud-leerling en partner in crime.

Samen zakken ze steeds dieper weg in de wereld van 'meth', tegen de achtergrond van de zuidelijke gelegen droge, ruige, Amerikaanse staat New Mexico. Een omgeving waarin hardheid en de worstelingen met drugshandelhandel de toon zetten.

Ik kijk, ik keur hun duivelachtige neigingen af, maar voel tegelijk sympathie. Hoe kan dat?

Driften

Langzaam wordt zichtbaar dat Walter oude pijn met zich meedraagt. Een gemis. Iets rondom erkenning, liefde, succes.

Wat begint als noodzaak, verschuift naar drijfveer. Afgunst, trots en woede nemen het over. Hij verandert.

Hij wordt stiller, gewetenlozer terwijl zijn positie verschoven is: van docent naar drugsbaron. Er lijkt geen weg terug.

Daartegenover staat een wereld van traditionele waarden, met een zwager bij de DEA als bijna karikaturaal moreel tegenbeeld. Wat een contrast.

Hoe verder hij komt als kingpin, hoe verder hij afdrijft van wie hij ooit was.

Rafelige randen

Ooit kreeg ik vanuit mijn werk de kans om bij dr. Adriaan Rengelink in de leer te gaan. Hij coachte me in het begin, soms was het intense psychotherapie maar werd gaandeweg werd hij een leermeester en vertrouwenspersoon.

Inmiddels is hij helaas overleden. Eén van zijn uitspraken bleef hangen:

"Als je er niets van vindt, ga je erop lijken."

Walter lijkt steeds meer op de wereld waarin hij terechtkomt.

En ik? Ik kijk en oordeel, maar word ondertussen uitgenodigd om ook naar mezelf te kijken. Want hoe zit het met mijn eigen rafelige randen?

Tijdens het kijken heb ik mijn oordeel snel klaar. Dit zou ik nooit doen. Maar klopt dat wel?

De gebeurtenissen ontsporen deels buiten Walters invloed. Hij begon toch met goede bedoelingen? Hij deed het voor zijn gezin. Of niet? En als hij het niet zou doen, zou iemand anders het dan niet doen?

Wie bepaalt eigenlijk waar het goede ophoudt en het slechte begint? Is dat de wet? Dat zou overzichtelijk zijn: regels volgen en klaar. Maar werkt dat zo?

Ik ben geen Walter White alias Heisenberg  maar ben ook zeker niet Roomser dan de Paus. Ik houd me aan de wet maar ben vaak vooral in beslag genomen door mijn eigen leven en terwijl ik dat doe ben ik niet altijd geduldig, mild of onbaatzuchtig.

Er zijn momenten waarop mijn eigen belang vooropstaat, waarop ik uit het lood schiet of mezelf en anderen in de weg zit. Sluimert er in mij - en in ons allemaal - niet een Walter-light-version?

Misschien is dat wel de echte aantrekkingskracht van Breaking Bad. Niet alleen het verhaal van Walter, maar de vraag of er ook in onszelf iets schuurt?